ENG
ISSN 2536-4898
E-ISSN 2536-4901
 
 
Cilt: 28 Sayı: 3 (2018)
 
Kolorektal Kanser Tanısı ile Opere Edilmiş Hastaların Birinci Derece Akrabalarının Kanser Risk Algıları ve Sağlık İnançlarının Belirlenmesi [Turk J Colorectal Dis ]
Turk J Colorectal Dis . 2018; 28(2): 80-87 | DOI: 10.4274/tjcd.01069  

Kolorektal Kanser Tanısı ile Opere Edilmiş Hastaların Birinci Derece Akrabalarının Kanser Risk Algıları ve Sağlık İnançlarının Belirlenmesi

Bediye Öztaş1, Emine İyigün2, Sevinç Taştan3, Mehmet Fatih Can4, Muharrem Öztaş4
1Yüksek İhtisas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Ankara, Türkiye
2Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Hemşirelik Fakültesi, Ankara, Türkiye
3Girne Amerikan Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi, Girne, Kıbrıs
4Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi, Genel Cerrahi Bölümü, Ankara, Türkiye

Amaç: Bu çalışmanın amacı; kolorektal kanser sebebiyle opere edilmiş bireylerin birinci derece akrabalarının risk algılarını ve sağlık inançlarını belirlemektir.
Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırma Ocak 2014-Aralık 2015 tarihleri arasında bir eğitim hastanesinin genel cerrahi kliniğinde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini kolorektal kanser tanısı ile opere edilen hastaların birinci derece akrabaları (çocukları, kardeşleri, ebeveynleri) oluşturmuştur. Çalışmaya katılmayı kabul eden tüm hastaların birinci derece akrabaları çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Etik kurul izni alındıktan sonra katılımcıların yazılı ve sözlü onamları alınmıştır. Veri toplama formunda, tanımlayıcı ve sosyodemografik özellikler ile sağlık inanç modeli ölçeği yer almaktadır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde SPSS 15.0 paket programı kullanılmıştır. Katılımcıların demografik özelliklerinin analizinde tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenlerin analizinde Mann-Whitney U, Student t testi, Varyans analizi ve Kruskall Wallis testleri kullanılmıştır. Kolonoskopi ve Gaitada Gizli Kan testlerini yaptırma durumlarını etkileyebileceği düşünülen faktörlere ilişkin verilerin değerlendirilmesinde lineer regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya dahil olan katılımcılar 21 ile 75 yaş arasında olup yaş ortalaması 47,69’dur [standart sapma (SS): 11,20]. Katılımcıların çoğu kadındır (%65) ve evlidir (%82). Katılımcıların çoğu alkol (%92) ve sigara (%73) kullanmamaktadır. Katılımcıların beden kitle indeksi ortalaması 26,42’dir (SS: 4,51). Alt ölçek puan ortalamaları; güven-yarar için 48,14±6,54 [min (minimum)=26, maksimum (maks)=55], duyarlılık için 14,41±4,28 (min=6, maks=26), engel için 16,19±3,86 (min=8, maks=26), motivasyon için 16,29±2,94 (min=7, maks=25), ciddiyet için 16,73±3,43’tür (min=6, maks=24).
Sonuç: Elde edilen verilerden yola çıkarak bu riskli grupta yeterli katılımın sağlanmadığı söylenebilir. Kolorektal kanser için riskli olan birinci derece akrabaların tarama programlarına katılımlarının artırılması için gerekli girişimlerin planlanması önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Kolorektal kanser, sağlık inançları, birinci derece akraba


Determination of Cancer Risk Perceptions and Health Beliefs of First-Degree Relatives of Patients Who Were Operated with Colorectal Cancer Diagnosis

Bediye Öztaş1, Emine İyigün2, Sevinç Taştan3, Mehmet Fatih Can4, Muharrem Öztaş4
1University of Yüksek İhtisas Faculty of Health Sciences, Department of Nursing, Ankara, Turkey
2University of Health Sciences Gülhane Faculty of Nursing, Ankara, Turkey
3Girne Amerikan University Faculty of Nursing, Girne, Cyprus
4University of Health Sciences Gülhane Faculty of Medicine, Department of General Surgery, Ankara, Turkey

Aim: The purpose of this study was to determine the risk perceptions and health beliefs of first-degree relatives of individuals who underwent surgery for a diagnosis of colorectal cancer.
Method: This was a descriptive, cross-sectional study conducted between January 2014 and December 2015 in the general surgery department of a teaching hospital. The universe of the study consisted of first-degree relatives (children, siblings, parents) of patients who underwent surgery for colorectal cancer. The sample included all first-degree relatives who met the inclusion criteria and agreed to participate in the study during the specified period. Written and verbal consent was obtained from all participants after the study was approved by the ethics committee. Descriptive and sociodemographic characteristics and the health belief model scale were included in the data collection form. SPSS 15.0 package program was used for statistical analysis of the data. Descriptive statistics were used to analyze demographic data. Mann-Whitney U, Student’s t, analysis of Variance, and Kruskal-Wallis tests were used in the analysis of dependent and independent variables. Linear regression analysis was used to evaluate the data related to the factors that may affect participation in colonoscopy and fecal occult blood screening.
Results: Participants included in the survey were between the ages of 21 and 75 years with a mean age of 47.69±11.20 years. Most of the participants were female (65%) and married (82%). Most participants did not use alcohol (92%) or cigarettes (73%). The mean body mass index of the participants was 26.42±4.51. Mean subscale scores were 48.14±6.54 [minimum (min)=26, maximum (max)=55] for confidence/benefit, 14.41±4.28 (min=6, max=26) for susceptibility, 16.19±3.86 (min=8, max=26) for barriers, 16.29±2.94 (min=7, max=25) for health motivation, and 16.73±3.43 (min=6, max=24) for seriousness.
Conclusion: Our results clearly indicate that participation in colorectal screening is inadequate in this group. It is important to plan the necessary interventions to increase the screening participation of first-degree relatives who are at risk for colorectal cancer.

Keywords: Colorectal cancer, health belief, first-degree relatives


Bediye Öztaş, Emine İyigün, Sevinç Taştan, Mehmet Fatih Can, Muharrem Öztaş. Determination of Cancer Risk Perceptions and Health Beliefs of First-Degree Relatives of Patients Who Were Operated with Colorectal Cancer Diagnosis. Turk J Colorectal Dis . 2018; 28(2): 80-87

Sorumlu Yazar: Bediye Öztaş, Türkiye


ARAÇLAR
Tam Metin PDF
İngilizce Tam Metin
Yazdır
Alıntıyı İndir
RIS
EndNote
BibTex
Medlars
Procite
Reference Manager
E-Postala
Paylaş
Yazara e-posta gönder

Benzer makaleler
PubMed
Google Scholar


 
Hızlı Arama






 
Copyright © 2018 Kolon ve Rektum Hastalıkları Dergisi LookUs & OnlineMakale